سازمان‌های مردم نهاد حلقه واسطه مردم و دولت در پیشبرد اهداف اجتماعی و فرهنگی هستند که در ارتباط تنگاتنگ با دولت و مردم فعالیت می‌کنند و اساساً با هدف تعدیل، اصلاح و تکمیل بسیاری از برنامه‌های دولتی در جامعه نقش ایفا می‌کنند. با توجه به اهمیت سازمان‌های غیردولتی در فرآیند توسعه پایدار و لزوم ترویج نهادسازی در این زمینه و واگذاری نقشه‌ای جدیدتر به این تشکل‌ها، توانمندسازی و تقویت ظرفیت‌های درونی آنها از اولویت‌های اساسی است. لذا در این مقاله بدنبال پاسخ به این سوال هستیم که عوامل موثر بر توسعه سازمان‎های مردم نهاد وفق مناسبات گفتمانی سازمان‎های مردم نهاد با ساختار سیاسی و اقتصادی در ایران در بین سال‌های 1380-1400 کدامند و چه تاثیری بر تحول در حکمرانی ایرانی دارند؟ به لحاظ روشی در مقاله حاضر، با تبعیت از پارادایم تفسیری و با منطق استقرایی با رویکرد کیفی و با به‌کارگیری طرح تحقیق تحلیل محتوا به‌دنبال شناسایی عوامل موثر و راهکارهای توسعه سازمان‌های مردم نهاد در ساختار سیاسی و اقتصادی ایران هستیم. یافته‌ها بیانگر آن است که عوامل موثر بر توسعه سازمان‎های مردم نهاد وفق مناسبات گفتمانی سازمان‎های مردم نهاد با ساختار سیاسی و اقتصادی در ایران را میتوان در 5 سرفصل کلی عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، فناری و زیست محیطی تبیین نمود. و نتیجه پژوهش نشان داد که میان این عوامل و تحول در سطح حکمرانی ایرانی رابطه معناداری وجود دارد.