نشریه آیین حکمرانی

نشریه آیین حکمرانی

حکمرانی فرهنگی و بازنمایی سبک زندگی: تحلیل فرایندی کنشگری زنان اثرگذار در فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیأت علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
چکیده
تحولات پرشتاب اجتماعی و فرهنگی در ایران، فضای مجازی را به یکی از عرصه‌های کلیدی حکمرانی فرهنگی تبدیل کرده است. در این میان، اینستاگرام با محوریت کنشگری زنان اثرگذار، نقش مهمی در بازنمایی، شکل‌دهی و تثبیت الگوهای سبک زندگی ایفا می‌کند. بااین‌حال، فرایندهای اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر شکل‌گیری و تثبیت این سبک زندگی و منطق اثرگذاری آن‌ها، کمتر به‌صورت تبیینی و فرایندی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر تبیین این فرایندها و همچنین فهم منطق این اثرگذاری در بستر جامعه ایرانی است. مسئله اصلی پژوهش آن است که کنشگری زنان اثرگذار در اینستاگرام، ازطریق چه فرایندهای اجتماعی-فرهنگیُ به شکل‌گیری و بازتعریف سبک زندگی در جامعه ایران منجر می‌شود و چه پیامدهایی برای حکمرانی فرهنگی دارد. این مطالعه با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون، به شناسایی ۴۴۳ زن اثرگذار در فضای مجازی پرداخته و داده‌های مربوط به ۳۰۰ نفر از آنان را به‌صورت عمیق بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک زندگی اینستاگرامی را می‌توان در سه سطح تحلیل کرد: نخست، عرصه‌ها و بسترهای تغییر سبک زندگی؛ دوم، سازوکارهای مسلط اثرگذاری شامل بدن‌محوری، نمایش‌گری زندگی روزمره، مصرف‌گرایی تجملی و مرجعیت زیست‌بومی؛ و سوم، پیامدهای اجتماعی-فرهنگی حاصل از این فرایندها. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سبک زندگی ترویج‌شده در اینستاگرام حاصل فرایندی چندلایه، تدریجی و انباشتی از بازنمایی و معنا‌سازی است که مرجعیت‌های فرهنگی را به‌صورت غیررسمی جابه‌جا می‌کند. بر این اساس، حکمرانی مؤثر در این حوزه مستلزم عبور از رویکردهای توصیفی و حرکت به‌سوی مدل‌های تحلیلی فرایندمحور و مبتنی‌بر شواهد است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه تنظیم سیاست‌های فرهنگی و مدیریت پیامدهای اجتماعی سبک زندگی اینستاگرامی را فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Cultural Governance and Lifestyle Representation: A Process-Based Study of Female Influencers on Social Media

نویسنده English

Atefe Kademi
عضو هیأت علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
چکیده English

The rapid pace of cultural and social transformations in contemporary Iranian society reflects the growing influence of social media on everyday social life, extending the domain of cultural governance beyond physical settings into digital and platform-based environments. Within this context, women’s digital engagement on Instagram has emerged as a significant arena for the representation and stabilization of lifestyle patterns. Accordingly, this study aims to explain the socio-cultural processes shaping the lifestyle promoted by women influencers on Instagram and to conceptualize the logic of their influence within the Iranian social context, with particular attention to its implications for cultural governance.

This research is based on field data derived from a large-scale monitoring and surveillance project of the digital space and employs a qualitative approach using thematic analysis. In this framework, 443 women digital leaders were identified, and detailed data were collected for 300 of them. The findings are organized into a three-layered conceptual process model that explains women influencers’ agency across (1) arenas and contexts of lifestyle representation, (2) dominant mechanisms of influence—such as body-centeredness, performative living, luxury-oriented consumerism, and platform-based authority—and (3) the resulting socio-cultural consequences. The results indicate that effective engagement with Instagram-mediated lifestyles requires moving beyond descriptive readings toward a process-oriented, model-based, and evidence-informed approach to cultural governance in the digital sphere.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Governance
Lifestyle
Women Influencers
Instagram
Thematic Analysis

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 07 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 28 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 01 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405