نشریه آیین حکمرانی

نشریه آیین حکمرانی

نسبت‌سنجی مفهومی مقاومت، جهاد و دفاع در حکمرانی مقاومت پایه از دیدگاه آیت الله خامنه ای»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، جمهوری اسلامی ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران
چکیده
امروزه پژوهش درباره پدیده جهاد و مقاومت در ادبیات حکمرانی، یکی از برجسته‌ترین و بایسته‌ترین پژوهش‌های مورد نیاز است. مفهوم‌شناسی مفاهیم به کار رفته در اندیشه‌های حکمرانی، سبب فهم ژرف رویکردهای حکمرانی در صحنه عمل شده است و از تحلیل‌های نادرست برآمده از درهم‌آمیختگی مفهومی مفاهیم به کار رفته در گستره حکمرانی، جلوگیری می‌کند. مفهوم‌شناسی مفاهیم مقاومت، جهاد و دفاع در اندیشه حکمرانی آیت‌الله خامنه‌ای، سبب شناخت رویکردهای حکمرانی ایشان شده است و انتخاب مرزهای مفهومی سبب برگزیدن رویکردهای مناسب حکمرانی درخور با آن‌ها خواهد شد. در این پژوهش با رویکرد توصیفی _ تحلیلی از روش تفسیر متن‌محور برای کشف مفاهیم و نسبت‌سنجی مفهومی در اندیشه حکمرانی آیت‌الله خامنه‌ای استفاده شده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که پیوند جهاد و دفاع، عام و خاص مِن‌وجه بوده است و دفاع، در معنای دفع مانع ایجاد‌شده به کارگرفته می‌شود. مقاومت هم گونه‌ای از جهاد است که در آن، رفع موانع به همراه دعوت و گسترش مدنظر است. در اندیشه حکمرانی آیت‌الله خامنه‌ای، رویکردهای سه‌گانه حکمرانی دفاعی، حکمرانی مقاومت و حکمرانی بر پایه جهاد ابتدایی وجود دارد که در رویکرد اول، تنها دفع مانع فعلی دشمن، منظور حکمرانی بوده و در رویکرد دوم، رفع کامل مانع و جایگزینی الگوهای اسلامی و گسترش آن در پهنه جهان مدنظر است. در رویکرد سوم هم نسبت به شرایط و اقتضائات، حکمرانی در پی صدور الگوهای اسلامی به کشورهای دیگر بوده و فرایندهای حکمرانی را برابر دعوت آن‌ها‌ سامان‌دهی می‌کند. فراخور هرکدام از رویکردها بایسی تمامی الگوها، فرایندها، ساختارها و ارزیابی‌ها در گستره حکمرانی سامان‌دهی ‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison Conceptual of Resistance (Jihad and Defense in the Governance of the Basic Resistance from the Perspective of Ayatollah Khamenei)

نویسندگان English

Alireza Mazaheri 1
Mohammad Sadegh Nosratpanah 2
1 PhD student, Faculty of Islamic Studies and Political Sciences, Imam Sadiq University, Tehran, I.R. Iran.
2 Assistant Professor of Political Science, Faculty of Islamic Studies and Political Science, Imam Sadiq University, Tehran, I.R. Iran
چکیده English

Today, research on the phenomenon of jihad and resistance in governance literature is one of the most prominent and necessary research. The conceptology of the concepts used in governance ideas has led to a deep understanding of governance approaches in the field of practice and prevents incorrect analyses resulting from the conceptual fusion of concepts used in the scope of governance. The conceptology of the concepts of resistance, jihad, and defense in Ayatollah Khamenei’s governance ideas has led to the recognition of his governance approaches, and the selection of conceptual boundaries will lead to the selection of appropriate governance approaches that are appropriate to them. In this paper, with a descriptive-analytical approach, the text-based interpretation method has been used to discover concepts and conceptual correlations in Ayatollah Khamenei’s governance ideas.
The findings show that the connection between jihad and defense has been partial inclusion, and specific in nature, and defense is used in the sense of removing the created obstacle. Resistance is also a type of jihad in which the removal of obstacles is considered along with invitation and expansion. In Ayatollah Khamenei’s governance idea, there are three approaches: defensive governance, resistance governance, and governance based on primary jihad. In the first approach, governance is only intended to remove the enemy’s current obstacle, and in the second approach, the complete removal of the obstacle and the replacement of Islamic models and their expansion in the world are considered. In the third approach, governance seeks to export Islamic models to other countries according to the conditions and requirements and organizes governance processes according to their invitation. All models, processes, structures, and assessments in the scope of governance should be organized according to each of the approaches.

کلیدواژه‌ها English

Comparison Conceptual
Resistance
Jihad
Defense
Ayatollah Khamenei
Governance
*        قرآن کریم.
ابن‌منظور (1414ق). لسان‌العرب. بیروت: دارالفکر.
ابن‌عاشور، محمدبن‌طاهر (1393ق). التحریروالتنویر. تونس: الدارالتونسیة للنشر.
ابن‌فارس، احمدبن‌فارس (1404 ق). معجم مقائیس‌اللغة. قم: مکتب الإعلام‌الإسلامی.
اصفهانى، راغب (1416 ق). مفردات الألفاظ‌القرآن. دمشق: دارالقلم.
جایدری، علیرضا (1400). «مفهوم‌بندی مقاومت در گفتار امام خمینی;». پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی. تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
جوهری‌فارابی، اسماعیل‌بن‌حماد (1404ق)، صحاح. بیروت: انتشارات دارالعلم‌للملایین.
افتخاری، اصغر (1399)، مقاومت در اسلام؛ نظریه و الگو. انتشارات تهران: مؤسسه اندیشه مطالعات اندیشه‌سازان نور.
حکیمی، محمد و اصغر افتخاری (1401). «مؤلفه‌های مفهومی مقاومت در اندیشه امام ‌خامنه‌ای». انقلاب اسلامی. ش 41. تابستان. ص103ـ137.
خامنه‌ای، سیدعلی (1397). همرزمان حسین†. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (1398). سیاست ازمنظر آیت‌اللّه خامنه‌ای. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (1402 الف) جهاد تبیین. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (1402 ب) رساله آموزشی. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خلیلی، حسام‌الدین (1391). «مقاومت اقتصادی در پرتو اقتصاد مقاومتی». کارآگاه. ش 20. پاییز. ص24ـ43.
شریعت، فرشاد، و محسن قلی‌پور (1401). «تبیین مفهوم مقاومت در اندیشه سیاسی امام خمینی;». جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام. ش20. بهار و تابستان. ص1ـ28.
صلح‌ میرزایی، سعید (1398). اندیشه مقاومت ازمنظر آیت‌اللّه‌خامنه‌ای. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417 ق). المیزان فی تفسیرالقرآن: بیروت: موسسة الاعلمی‌للمطبوعات.
طریحی، فخرالدین‌بن‌محمد (1375). مجمع‌البحرین. تهران: مرتضوی.
عیسی‌نیا، رضا (1386). انقلاب و مقاومت اسلامی در سیره امام خمینی;. تهران: انتشارات عروج.
فراهیدی، عبدالرحمن‌الخلیل (1364). العین. قم: دارالهجره.
قاسمی، سعید، علیرضا مظاهری و محمدصادق نصرت‌پناه (1401). «مفهوم‌شناسی مقاومت بر اساس نظریه اصل واحد». دانش سیاسی (ویژه نامه اول مقاومت). پاییز و زمستان. ص169- 192.
قریب، محمد (1366). فرهنگ لغات قرآن. تهران: انتشارات بنیاد.
کحیا، سعید و علیرضا نائیج و علیرضا مظاهری (1402). «الگوی حکمرانی اخلاقی ازمنظر اسلام در اندیشه آیت‌اللّه خامنه‌ای». پژوهش‌های سیاست اسلامی. ش 23. بهار و تابستان. ص211ـ237.
مراغی، احمدمصطفی (1371). تفسیرالمراغی. بیروت: دارالفکر.
مشکینی ‌اردبیلی، علی و حمید احمدی جلفایی (۱۳۹۲). مصطلحات‌الفقه. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر.
مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن‌الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌.
مظاهری، علیرضا و حسن وثوق‌زاده (1400). میدان مقاومت بررسی مفهوم و عرصه‌های مقاومت ازمنظر امام‌خامنه‌ای، تهران: انتشارات دانشگاه امام حسین7.
مکارم شیرازی، ناصر (1368). پیام قرآن. قم: مدرسه امام ‌امیرالمؤمنین7.
منتظری، حسینعلی (1366). دراسات فی ولایت‌الفقیه و فقه الدول‌الإسلامی. قم: مرکز جهانی بررسی‌های اسلامی.
مهدیان، علی (1399). طرح کلی اندیشه مقاومت (موقعیت انقلاب اسلامی در گام دوم). قم: انتشارات سفیر صادق.
مهدی‌پور، آسیه (1399). «بررسی ابعاد و پیامدهای راهبرد مقاومت در اندیشه آیت‌اللّه‌خامنه‌ای». جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام. ش17. پاییز و زمستان. ص1ـ30.
مهری، محمدجواد (1401). فقه مقاومت از دیدگاه مذاهب خمسه با رویکرد مقارنه‌ای و تحلیلی. قم: انتشارات مکث اندیشه.
میرقادری، فضل‌اللّه و حسین کیانی (1391). «بن‌مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن». ادبیات دینی. ش1. تابستان. ص69ـ97.
ناصرمهدی، حیدر (1401). «مفهوم مقاومت نرم از دیدگاه قرآن و حدیث». پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه ایلام. ایلام: دانشگاه ایلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
نجفی، محمدحسن‌بن‌باقر (1395). جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الإسلام. تهران: انتشارات دفتر اسلامی.
ولیدی، محمدصالح (1384). حقوق جزای عمومی. تهران: سمت.
www.farsi.khamenei.ir
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=42758
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=55279#_ftn1
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=4790
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33198
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33198

  • تاریخ دریافت 05 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 15 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1403