Desirable Governance: An Examination of the Components for Evaluating the Impacts of Law in the Legal System of the Islamic Republic of Iran
Document Type : Original Article
Authors
1
PhD student in Public Law, Department of Public Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, I.R.Iran
2
Assistant Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, I.R.Iran
Abstract
High-quality, enforceable, and socially accepted laws are among the essential components of rule-based governance, whereas the enactme=nt of non-prioritized, fragmented, and non-enforceable laws constitutes one of the fundamental challenges of governance systems in countries. Law impact assessment, as a tool for addressing this problem, is employed in many countries both ex ante and ex post. The components of law impact assessment vary according to the foundations of governance systems and are designed in accordance with their respective legal structures. The principal question of the present study concerns the components of law impact assessment within the framework of desirable governance in the Islamic Republic of Iran. To arrive at an answer, these components were redesigned from the Constitution, the fundamental source of the country’s governance system, using the thematic analysis method. In this regard, all 177 articles of the Constitution were examined, and 500 initial codes were identified. Through repeated review, the initial codes and concepts were refined into 138 open codes. After refining the basic concepts and categories, the components of Regulatory Impact Assessment were explained in five dimensions: religious, cultural-social, political, economic, and environmental. The findings of the study showed that adherence to Islamic principles, consideration of public interests, and non-contradiction with Islamic rulings are among the religious components. The promotion of Islamic culture and the centrality of the family are among the cultural-social components. Environmental protection and attention to intergenerational justice are among the main environmental components. Safeguarding political freedoms, preserving the unity of the Islamic world, and political participation are among the political components. The rejection of monopoly and economic corruption, attention to the private and cooperative sectors, and the prevention of economic dependence are among the main “economic components.”
Keywords
Subjects
امامی میبدی، راضیه (1399). «طراحی نظام ارزیابی سیاستهای عمومی برای ایران». رساله دکتری رشته حقوق. تهران: دانشگاه تهران.
انصاری، باقر (1398). اصول و فنون قانونگذاری؛ تنظیم پیشنویس طرحها و لوایح، تنقیح و تدوین قوانین. تهران: نشر دادگستر.
انصاری، باقر و همکاران (1392). «ارزیابی آثار مقرراتگذاری بهسوی مقرراتگذاری بهتر». مجموعه مقالات. تهران: خرسندی.
باردن، لورنس (1375). تحلیل محتوا. ترجمه هوشنگ نائینی. تهران: نشر نی.
پارکر، دیوید و کالین کرکپاتریک (1388). «ارزیابی پیامدهای مقرراتگذاری در کشورهای در حال توسعه». مترجم مسعود فریادی. اطلاعرسانی حقوقی. ش17و18. ص107ـ135.
پدرام، سعید (1382). «راهنمای سیاستگذاری در قانونگذاری: بررسی الگوی ارزیابی تأثیرات قانون». مجلس و پژوهش. ش40. ص217-240.
راسخ، محمد (1384). بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری. تهران: دفتر مطالعات حقوقی مرکزپژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
روسو، ژانژاک (1388). قرار داد اجتماعی. ترجمه مرتضی کلانتریان. تهران: انتشارات آگاه.
زرشکن عابد، لیلا (1386). ارزیابی تأثیرات قانون؛ابزاری برای قانونگذاری بهتر. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
زرشکن عابد، لیلا (1387). ارزیابی تأثیرات قانون. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. چاپ اول.
ژاکوبز، اسکات اچ. (1395). «گرایش کنونی در فرایند و روشهای ارزیابی آثار مقرراتگذاری، کاربست ارزیابی آثار مقرراتگذاری در فرایند خطمشیگذاری». مجموعه مقالات ارزیابی آثار مقرراتگذاری؛ بهسوی مقرراتگذاری بهتر. ترجمه مسعود فریادی. تهران: انتشارات خرسندی. چاپ دوم.
سیدامامی، کاووس (1386). پژوهش در علوم سیاسی، رویکرد اثباتگرا، تفسیری و انتقادی. تهران: دانشگاه امام صادق.
شفیعی سروستانی، ابراهیم (1381). فقه و قانونگذاری آسیبشناسی قانونگذاری در نظام جمهوری اسلامی. قم: مؤسسه فرهنگی طه.
شیخزاده، محمد و رضا بنیاسد (1400). مضمون: مفاهیم، رویکردها و کاربردها. قم، لوگوس.
صابری، علی و هادی طحاننظیف. (۱۴۰۰). «مجلس شورای اسلامی و لزوم ارزیابی تأثیرات قانون در مرحله تقنین». دانش حقوق عمومی. ش۴. ص۱۱۳–۱۳۲.
عبدالاحد، علی و دیگران (1397). آسیبشناسی نظام قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
غنایی، سیدپیمان (1402). قانونگذاری اسلامی (تحلیلی از رابطه شریعت و ارزشهای اسلامی با قانونگذاری از مسألهشناسی تاریخی تا معنا و فرایند مطلوب). قم: تمدن نوین اسلامی.
فریادی، مسعود (1389). سازوکار حقوقی ارزیابی آثار مقرراتگذاری در نظام حقوقی ایران. تهران: معاونت تحقیقات، آموزش و حقوق شهروندی.
فلورز، ایمر بی. (1390). «در جستجوی فلسفه قانونگذاری: مشروطهخواهی/ قانونگرایی». مقاله درجشده در کتاب گفتارهایی در قانون و قانونگذاری. تألیف و ترجمه حسن وکیلیان. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 و اصلاحی سال 1368.
کرکپاتریک، کالین (1391). اصول ارزیابی تأثیرات مقرراتگذاری و رهنمودهایی برای اجرای مطلوب آن. ترجمه مسعود فریادی. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
کرکپاتریک، کالین و دیوید پارکر (1395). «ارزیابی آثار مقرراتگذاری بهسوی مقرراتگذاری بهتر». مجموعه مقالات. ترجمه باقر انصاری و همکاران، تهران: خرسندی.
کریپندورف، کلوس (1383). تحلیل محتوای مبانی روششناختی. تهران: نشر نی.
مدر، لوئیس (1390). «ارزیابی تأثیرات: بهسوی ارتقای کیفی قانونگذاری». گفتارهایی در قانون و قانونگذاری. تألیف و ترجمه حسن وکیلیان. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
مرکزمالمیری، احمد (1394). «ارزیابی تأثیرات قانون برنامه توسعه بر نظام حقوقی». مطالعه موردی: برخی مواد قانون برنامه چهارم توسعه. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. شماره مسلسل 14243.
مرکزمالمیری، احمد (1391). «آسیبشناسی ارزیابی اجرای قانون». بررسی موردی ارزیابیهای انجامشده توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در دوره هشتم. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. شماره مسلسل 12450.
مرکزمالمیری، احمد (1392). «نسبت ارزیابی تأثیرات و ارزیابی اجرای قانون؛ بررسی موردی گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در دوره هشتم. دومین همایش ملی نقش پژوهش در قانونگذاری. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
مرکزمالمیری، احمد (1395). «مفهوم مقررات دستوپاگیر و تبیین آثار آن بر محیط کسبوکار. مجلس و راهبرد. ش87. ص200ـ163.
مرکزمالمیری، احمد (1400). «ملاحظاتی در انجام فرایند ارزیابی تأثیرات پیشینی قانون در ایران». حقوق اداری. ش26. ص217ـ195.
مرکزمالمیری، احمد و سعید عطار (1397). «آسیبشناسی قانونگذاری در ایران ازمنظر رویه ابتکار قانونگذاری». مجلس و راهبرد. 25 (96). ص236ـ231.
مرکزمالمیری، احمد و محمد راسخ (1391). «تبیین اصول تشریفاتی قانونگذاری». تحقیقات حقوقی. ویژهنامه. ش9.ص53ـ99.
موسوی خمینی، سیدروحالله (1327). کشفالاسرار. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
موسوی خمینی، سیدروحالله (1378). صحیفه امام. ج15. تهران: مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی.
موسوی خمینی، سیدروحالله (1392). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی. چاپ28.
نیکونهاد، حامد (1392). حاکمیت قانون در نظام ولایت فقیه. تهران: راه اول.
وکیلیان، حسن (1391). «گونهشناسی قدرت سیاستگذاری قوای تقنینی: نظریهها و دیدگاهها». راهبرد. ش63. ص271ـ299.
وکیلیان، حسن (1390). «راهکارهای اعمال نظارت بر اجرای قوانین». مجموعه مقالات گفتارهایی درقانون و قانونگذاری. تألیف و ترجمه حسن وکیلیان. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
وکیلیان، حسن (1390). «نقش نهادهای داخلی مجلس در فرایند قانونگذاری )مطالعه نظری از منظر تطبیقی)». مجموعه مقالات گفتارهایی در قانون و قانونگذاری. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
Kirkpatrick, Colin; Parker, David. (2007). Regulatory Impact Assessment Towards Better Regulation. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing Limited.
Joseph Raz. (1979) "The rule of law and it's virtue" in The Authority of Law. Oxford : Oxford University Press. first published.
