Aeine Hokmrani

Aeine Hokmrani

Theorizing the Crisis of Partisanship in Iran: A Reinterpretation of the Thought of Martyr Beheshti through the Spragens Model

Document Type : Original Article

Authors
Mahmood Fallah 1
Mohammad Taghi Dashty 2
Mohammad Esmaeili 3
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Institute of Political Science and Thought, Institute of Islamic Sciences and Culture, Qom, I.R.Iran
2 Associate Professor, Department of Iranian Studies, Faculty of History and Political Studies, Imam Baqir University, Tehran, I. R.Iran
3 PhD student in Iranian issues, Department of Political Studies, Faculty of History and Political Studies, Baqir-ul-Ulum University, Qom, I. R. Iran
10.22034/ah.2025.2064684.1056
Abstract
Partisanship in the Islamic Republic of Iran, despite the Constitution’s explicit recognition of its freedom and the revolutionary experience’s emphasis on the role of collective participation, faces a paradoxical phenomenon. The political reality of the country reflects a chronic crisis characterized by institutional weakness, inefficiency, and the absence of a stable social base for political parties. This issue—namely, why the institution of the political party has failed to become an effective pillar of political development—has led the present study to undertake a systematic reinterpretation of the thought of Martyr Seyyed Mohammad Hosseini Beheshti as one of the principal architects of the political system. To this end, employing a qualitative approach and the method of thematic analysis, the thought of Martyr Beheshti has been formulated within the theoretical framework of Thomas Spragens’s theory of crisis. The findings of the study indicate that, from the perspective of Martyr Beheshti, the causes of the crisis of party politics in Iran are rooted in multidimensional factors such as structural weakness, the persistence of authoritarian tradition, the absence of a participatory political culture, and dependence on power. In contrast, the ideal model of the political party in his thought is an independent, people-based, accountable institution committed to Islamic values, which performs a mediating role between society and the structure of power. The innovation of the present study lies in theorizing the thought of Martyr and presenting an analytical–indigenous model for understanding and resolving the crisis of party politics, a model that can fill the gap existing in previous studies. Finally, this study argues that overcoming this crisis requires structural reforms, a functional redefinition of political parties, and the institutionalization of conscious political participation based on the proposed model.
Keywords
Martyr Beheshti, Party Politics, Religious Democracy, Spragens&‌‌rsquo
Theory, Political Participation
Subjects
1.       آبراهامیان، یرواند (۱۳۹۳). کودتا. ترجمه ابراهیم فتحی. چاپ چهارم. تهران: نشر نی.
2.      اخوان‌کاظمی، بهرام. (۱۳۸۸). علل ناکارآمدی احزاب سیاسی در ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
3.      آرین‌منش، محمد، حاکم قاسمی و قربانعلی قربان‌زاده‌سوار (1401). «پیشران‌های توسعه تحزب در جمهوری اسلامی ایران». تحقیقات سیاسی و بین‌المللی. 14 (53)، ص75ـ91.
4.      ابطحی، سیدمصطفی و نصرت‌الله حیدری (1392). «تحزب در نظام سیاسی ولایت فقیه». علوم سیاسی. 9 (24)، ص127ـ152.
5.      آقاجانی‌فکجور، مصطفی و ناصر جمالزاده (1402). «بررسی تطبیقی ماهیت و کارکرد احزاب سیاسی در جمهوری اسلامی ایران از منظر آیت‌الله بهشتی; و آیت‌الله مهدوی کنی;». دولت‌پژوهی ایران معاصر. 9 (3)، ص35ـ71.
6.      اسپریگنز، تامس (1382). فهم نظریه‌های سیاسی (فرهنگ رجایی، مترجم). تهران: آگاه.
7.      بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی; (1390). اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا: شهید آیت‌الله دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی;. تهران: بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی;.
8.      حیدری، مردان (1398). درآمدی بر جامعه‌شناسی تحزب در ایران پس از انقلاب اسلامی. تهران: نگارستان اندیشه.
9.      سالمی قمصری، مرتضی (1386)، «موانع فرهنگی تحزب در ایران (دوره اول تحزب)». علوم اجتماعی. 14 (37)، ص39ـ71.
10.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (1390 الف)، مبانی نظری قانون اساسی. چاپ اول، تهران: روزنه.
11.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (1390 ب)، ولایت، رهبری، روحانیت. چاپ اول، تهران: روزنه.
12.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (1390 ج)، حزب جمهوری اسلامی، گفتارها، گفتگوها و نوشتارها. چاپ اول. تهران: روزنه.
13.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (1388). حزب جمهوری اسلامی؛ مواضع تفصیلی. چاپ اول. تهران: بقعه.
14.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (۱۴۰۰). در مکتب قرآن (جلد 4). تهران: نشر روزنه.
15.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (۱۳۹۶). سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های آیت‌الله شهید دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی. تدوین محمدرضا سرابندی. چاپ دوم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
16.    حسینی بهشتی، سیدمحمد (۱۳۸۵). نقش آزادی در تربیت کودک. چاپ سوم. تهران: نشر بقعه.
17.    دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور (1378). مجموعه مقالات تحزب و توسعه سیاسی: مبانی نظری و آموزه‌ها (جلد 1). تهران: همشهری.
18.    سجادی، سیدعبدالقیوم (1387). مبانی تحزب در اندیشه سیاسی اسلام. قم: مؤسسه بوستان کتاب.
19.    عزیزخانی، احمد (1401). «تحزب و تعمیق توتالیتریسم در حکومت پهلوی (1357ـ1336)». مطالعات انقلاب اسلامی. 19 (68)، ص155ـ174.
20.   رفیعی، محمدمهدی (1403). حکمرانی حزبی از دیدگاه شهید آیت‌الله بهشتی. قم: دفتر نشر معارف.
21.    فیرحی، داود (1396). فقه و حکمرانی حزبی. تهران: نی.
22.   معرفت، محمدهادی (1377). ولایت فقیه. قم: صراط.
23.   مجیدی، محمدرضا و یونس سبزی‌کریم‌آبادی (1401). «جایگاه حلقه‌های میانی در حکمرانی تشکیلاتی و نقش آن در تمدن‌سازی، با نگاهی به مقوله تحزب». مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی. 5 (1). ص5ـ29.
24.   واعظی، احمد (1377). جامعه مدنی جامعه دینی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
25.   Braun, V., & Clarke, V. (2006). "Using thematic analysis in psychology". Qualitative Research in Psychology. 3 (2), pp.77ـ101.
26.   Wynd CA, Schmidt B, Schaefer MA. (2003). "Two quantitative approaches for estimating content validity". West J Nurs Res. 25 (5). pp.508ـ18.
Aeine Hokmrani
Volume 3, Issue 6 - Serial Number 6
January 2026
Pages 75-110

  • Receive Date 03 June 2025
  • Revise Date 17 August 2025
  • Accept Date 10 September 2025
  • Publish Date 22 December 2025