Aeine Hokmrani

Aeine Hokmrani

Virtual Governance in the Civilizational Horizon: An Examination of the Idea, Framework, and Design

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor, Department of Cultural Studies, Institute of Culture and Social Studies, Institute of Islamic Culture and Thought, Tehran, I.R.Iran
Abstract
The present study aims to reinterpret the concept of “virtual governance in the civilizational horizon.” It seeks to explore the relationship between technology, politics, and meaning—going beyond the managerial and institutional levels—to examine this nexus within the realms of thought, meaning, and system-building. In this regard, an effort has been made to explicate the three key concepts of “idea,” “framework,” and “design” not as abstract notions, but as three interrelated layers in the formation of civilizational governance. The idea serves as the intellectual horizon and philosophical foundation, the framework as the conceptual order and analytical structure, and the design as its practical embodiment in the realm of policymaking and institutionalization. This study is a qualitative research with a fundamental approach and has been conducted using a descriptive-analytical method. The data were collected and analyzed through the review of credible documents and texts, comparative studies, and interviews with experts. The findings indicate that virtual governance goes beyond governance “in” or “over” cyberspace, transforming the pillars of societal administration from “territory to network,” from “citizens to users,” and from “bureaucracy to smart regulation.” Within this framework, the three overarching axes of system-building, state-institutionalization, and societal development constitute the main dimensions of virtual governance in the horizon of the new Islamic civilization. The research findings indicate that civilization-oriented virtual governance is a process of reconstructing cultural and ethical rationality in the digital domain—a process grounded in three principles: Tawhid in ultimate purpose, justice in structure, and rationality in process. This approach can serve as the foundation for a native and meaningful model of governance in the networked era.
Keywords
Subjects

احسان، غیاثی (۱۴۰۰). موج چهارم عصر فضای مجازی. تهران: اندیشه احسان.
امیری، پگاه و روناک امامی و حمیدرضا شهبازیان و داود گوهری (1401). «نقش مؤثر فضای مجازی (به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی) در ظهور تمدن جهانی مهدوی». مطالعات بنیادین تمدن اسلامی، 15 (35). ص۳۲۹ ـ ۳۶۹.
بخشی، مصطفی و همکاران (۱۴۰۲). «تأثیر اعراض بر مالکیت در فضای مجازی». فقه اقتصادی. 5 (1)، ۶۷ ـ۸۴
پناهی، مهدی و نجادعلی الماسی و احمد شمس و محمودرضا محمدطاهری (۱۳۹۹). «مؤلفه‌ها و اصول حقوقی حاکم بر مالکیت در فضای مجازی». تحقیقات حقوقی بین‌المللی. 13 (48). ص۲۳ـ ۳۸.
چمنی، ساسان (۱۴۰۰). تحول در حکمرانی، متأثر از توسعه فضای مجازی. ارائه‌شده در سومین همایش ملی و نخستین همایش بین‌المللی حکمرانی متعالی.
حریم پناهی، ریحانه (۱۳۸۸). «کارکرد تمدن دینی: بررسی نظریه قدرت‌مدار از دیدگاه ابن خلدون». تاریخ اسلام. 10 (2). ص۱۸۷ ـ 215.
حسن‌زاده، جواد (۱۳۹۴). مفهوم مرز در فضای مجازی. ارائه‌شده در همایش بین‌المللی جغرافیا و توسعه پایدار.
حسنی، ابوالحسن (۱۳۹۹). مالکیت در فضای مجازی از منظر فقهی. تهران: پژوهشگاه فضای مجازی، مرکز ملی فضای مجازی.
حسینی‌تاش، سیدعلی و قادرعلی واثق (۱۳۹۳). «حکمرانی خوب و ارائه حکمرانی شایسته: بررسی و شاخص‌های این دو از دیدگاه امیرالمؤمنین علی†)». اسلام و پژوهش‌های مدیریتی. 2 (۸). ص7 ـ 28.
خدادادی، علیرضا و علیرضا عباسپور (۱۴۰۱).مدل‌سازی حکمرانی دیجیتال در سازمان‌های مجازی بخش دولتی (مطالعه موردی: سازمان تأمین اجتماعی). جامعه‌شناسی سیاسی ایران. 5 (12). ص3231ـ3246.
خزاعی، علی، محمدرضا خسروی و محمدحسین رجبی دوانی (1397). «شناسایی تجربیات موفق نظام جمهوری اسلامی ایران در نیل به تمدن نوین اسلامی». مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی. 8 (۳۲). ص۶۵-۸۳.
خلیلی‌نژاد، سجاد و غمامی، سیدمحمدمهدی (۱۴۰۰). «امکان‌سنجی و الزامات تعمیم‌پذیری پدیده مرز به فضای مجازی». راهبرد اجتماعی ـ فرهنگی. 10 (1). ص۶۵ـ۹۸.
دانایی‌فرد، حسن و جوانعلی‌آذر، مرتضی (۱۳۹۸). خط‌مشی‌گذاری عمومی و ساخت اجتماعی واقعیت. تهران: دانشگاه امام صادق†.
درویش، عادل (٢٠٢٣). الذکاء‌الاصطناعی وحقوق‌التألیف‌الشرق‌الأوسط. مأخوذ من: https://aawsat.com/home/article/4435106
دورانت، ویل (1367). تاریخ تمدن. ج۱. ترجمه احمد آرام، عسکری پاشایی و امیرحسین آریان پور. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
زرودی، علی و محمدرضا برزویی (۱۳۹۹). تأثیرات و پیامدهای تربیتی فضای مجازی در تحقق تمدن نوین اسلامی. مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی. 3 (1). ص329ـ369.
زوتو، سینیزیا دال و آرتور لوگمایر (۱۳۹۷). هم‌گرایی رسانه‌ای. ترجمه سمیه لبافی، امیر مختاری، محدثه عقبایی. تهران: دنیای اقتصاد
سبحانی، حسین و دیگران (1401). مجمع حکمرانی اینترنت ۲۰۲۲. تهران: پژوهشگاه فضای مجازی، مرکز ملی فضای مجازی.
سلیمانی، محمدرضا و ایرج اعتصام و فرح حبیب (۱۳۹۵). «بازشناسی مفهوم و اصول هویت در اثر معماری». هویت شهر. 10 (۲۵). ص۱۵ ـ ۲۶.
شواب، کلاوس (۱۳۹۶). انقلاب صنعتی چهارم. ترجمه: مرتضی شانی. تهران: چاپ و نشر بازرگانی.
عاملی، سیدرضا (۱۳۹۸). فضای مجازی ظرفیتی برای استقرار دولت اسلامی. خبرگزاری دانشجو، ۲ مرداد ۱۳۹۸. آدرس: https://snn.ir/003Gxa.
غیاثوند، ابوالفضل (۱۳۹۸) مجموعه مقالات چین. تهران: کتاب راهبرد.
فارابی، ابونصر (1388). آراء اهل‌المدینة‌الفاضلة و مضاداتها. ترجمه و شرح حسین خدیوجم. قم: بوستان کتاب.
فارابی، ابونصر (۱۳۹۶). فصول منتزعه. ترجمه و شرح حسن ملکشاهی. تهران: سروش.
فرج‌نژاد، محمدجواد و حسن محمدی (۱۴۰۰). «راهبردهای روایت تمدن‌ساز هویت ملی در فضای مجازی با هدف تحقق تمدن نوین اسلامی». ارائه‌شده در همایش ملی انقلاب اسلامی و افق تمدنی آینده.
فرضی، محمد باقر (1402). «هم‌گرایی در تمدن نوین اسلامی؛ بررسی موانع و آسیب‌ها در اندیشه رهبر فرزانه انقلاب اسلامی». پژوهش‌نامه علوم انسانی اسلامی. 10 (19). ص108-175.
قلی‌پور، رحمت‌الله و دیگران (۱۴۰۰). «طراحی سازوکارهای حکمرانی در شرایط تحریم». مدیریت منابع در نیروی انتظامی. ش33. ص۶۷ ـ ۹۰.
کیانخواه، احسان (۱۳۹۷). «مرزبانی سایبری». برگرفته از: https://paydarymelli.ir/000BDf.
لوئیس، جاستین و توبی میلر (1404). مقدمه‌ای بر مطالعات سیاست فرهنگی انتقادی. ترجمه سجاد علیزاده، مرتضی خوش‌آمدی و معصومه احمدی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
محسنیان‌راد، مهدی (1397). چهار کهکشان ارتباطی. تهران: سروش.
مکنزی، دونالد و همکاران (۱۳۹۳). فلسفه تکنولوژی. ترجمه: شاپور اعتماد. تهران: مرکز.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1402). نظریه‌های رسانه، اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: همشهری.
واسعی، سیدعلیرضا (۱۳۹۹). «تأملاتی در خصوص مراحل تمدن اسلامی؛ رهیافتی برای تمدن نوین». مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی. 3 (1). ص۱۵۵ ـ ۱۷۸.
الوانی، سیدمهدی (1389). مدیریت عمومی. تهران: سمت.
وکیل، امیرساعد و نوروزپور، حسام (1399). «حکمرانی چندذی‌نفعی اینترنت و حقوق بین‌الملل: مفاهیم رایج یا رویکردی نوین؟». پژوهش حقوق عمومی. 21 (66). ص۱۰۷ـ۱۴۱.
Blinken, Antony J. (2024) "America’s Strategy of Renewal: Rebuilding Leadership for a New World Foreign Affairs". Retrieved from: https://www.foreignaffairs.com/united-states/antony-blinken-americas-strategy-renewal-leadership-new-world.
Bremmer, Ian (2025). "Why Trump and the Saudis Are Cozying Up TIME". Retrieved from: https://time.com /7284797/trump-middle-east-saudi-trip/
Brent, Roger; McKelvey, Greg; & Matheny Jr., Jason (2024) "The New Bioweapons: How Synthetic Biology Could Destabilize the World RAND Corporation". Retrieved from: ttps://www.rand.org/pubs/externalـpublications/EP70594.html.
Grindle, Merilee S. (2004). "Good Enough Governance: Poverty Reduction and Reform in Developing Countries Governance". An International Journal of Policy, Administration, and Institutions. 17 (4), pp.525ـ548.
Manela, Maayan (2005). "The AI Race Is Wide Open and Israel Must Be at the Forefront Calcalistech". Retrieved from: http://calcalistech.com/ctechnews/article/9jegzbido.
Volume 2, Issue 4 - Serial Number 4
February 2024
Pages 335-364

  • Receive Date 14 July 2024
  • Revise Date 25 September 2024
  • Accept Date 14 December 2024
  • Publish Date 21 December 2024