Aeine Hokmrani

Aeine Hokmrani

Analysis of the Steps of Islamic Governance in the Shahīd Muḥammad Bāqir al-Ṣadr’ Thought

Document Type : Original Article

Authors
Seyyed Sajjad Izdehi 1
Hassan Vosughzadeh 2
1 Professor, Department of Politics, Research center of Islamic Systems, Research Institute of Islamic Culture and Thought, Tehran, I.R.Iran
2 Student of the Qom Seminary and PhD student in Political Science, Baqir al-Uloom University, Qom, I.R. Iran
10.22034/ah.2025.722663
Abstract
Shahīd Muḥammad Bāqir al-Ṣadr considers Islamic governance to be based on principles such as social justice, compliance with Sharia, flexibility in facing the requirements of time, and continuous supervision. From his perspective, social justice, as a pillar of the legitimacy of the government system, plays a pivotal role in building trust and stability in the government. He emphasizes the complete coordination of executive laws with the principles of Sharia. He introduces the concept of Mantiqat al-Firāq” as a tool for the flexibility of the governance system for accountability to the changing needs of society. In this regard, careful and continuous supervision of the executive apparatus, from his perspective, guarantees transparency, confronts corruption, and increases the efficiency of the system. The research method used in this paper is descriptive-analytical, and by utilizing comparative studies and analyzing classical and contemporary texts, a comprehensive theoretical framework of governance in the thought of Martyr Sadr has been presented. The research findings show that the governance thought of Shahīd al-Ṣadr offers a comprehensive and flexible model for managing Islamic societies that, while maintaining the fixed principles of Sharia, can adapt to social and cultural changes. By presenting the analytical model of Sadr’s governance, this paper is considered a starting point for deeper research and the expansion of interdisciplinary studies on Islamic governance. It provides a basis for the application of this thought in the context of contemporary societies.
Keywords
Shahīd Muḥammad Bāqir al-Ṣadr
Islamic Governance
Social Justice
Sharia
Implementation Stage
Mantiqat al-Firāq
Supervision and Accountability
Subjects
بی‌نیاز، علیرضا و محمدمهدی باباپور و منصور میراحمدی (1400). آشنایی با اندیشه سیاسی شهیدصدر;. قم: نشر المصطفی.
پرچم، اعظم و مریم باقرپور (1393). «بررسی دیدگاه آیت‌اللّه محمدباقر صدر; درزمینه سنّت‌های اجتماعی در قرآن». دانشنامه علوم قرآن و حدیث. ش1. بهار و تابستان. ص13-37.
پرچم، اعظم و مریم باقرپور (1393). «بررسی دیدگاه آیت‌اللّه محمدباقر صدر; درزمینه سنّت‌های اجتماعی در قرآن». دانشنامه علوم قرآن و حدیث. ش1. بهار و تابستان. ص13-37.
پناهی‌ارسنجانی، سجاد (1387). «تأثیر اندیشه های علامه سیدمحمدباقر صدر در قانون اساسی ج. ا. ا». انسان‌پژوهی دینی. ش17. پاییز و زمستان. ص193-173.
پورفرد، مسعود (1386). «بازخوانی اندیشه سیاسی شهیدصدر;». پگاه حوزه. اردیبهشت. ش206.
جمشیدی، محمدحسین (1394). «نظریه دولت در اندیشه سیاسی علامه صدر;». دولت‌پژوهی. ش 1. بهار. ص109-86.
حسینی‌حائری، سیدکاظم (1375). زندگی و افکار شهیدصدر;. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
رحیمیان، جمال و محمدجواد جاوید (1402). «بررسی تطبیقی "اصل پاسخ‌گویی حکومت" در اندیشه شهیدصدر و آیت‌اللّه خامنه‌ای». مطالعات حقوق عمومی. ش35. پاییز. ص1159-1185.
صدر، سیدمحمدباقر (۱۳۵۹). اسلام راهبر زندگی. قم: دارالتعارف للمطبوعات.
صدر، سیدمحمدباقر (1359). انسان مسئول و تاریخ ساز از دیدگاه قرآن. ترجمه محمدمهدی فولادوند. تهران: نشر میزان.
صدر، سیدمحمدباقر (1382). «نگرشی فقهی و مقدماتی به پیش‌نویش قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». ترجمه امین‌رضا عابدی‌نژاد داورانی. اندیشه صادق. ش10. بهار. ص12-11.
صدر، سیدمحمدباقر (1393). اقتصاد ما. ترجمه سیدابوالقاسم حسینی‌ژرفا، قم: پژوهشگاه علمی‌تخصصصی شهیدصدر;.
صدر، سیدمحمدباقر (1394). امامان اهل بیت: مرزبانان حریم اسلام. قم: انشارات دارالصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1397). بارقه‌ها، مقالات، سخنرانی و یادداشت‌ها. ترجمه سیدامید مؤذنی. قم: دارالصدر، دوم.
صدر، سیدمحمدباقر (1398). انسان و عبادت. ترجمه نرگس خسروی. قم: دارالصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1399 الف). سنّت‌های تاریخی در قرآن کریم. ترجمه سیدجلال میرآقایی. قم: دارالصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1399 ب). پژوهشی درباره امام مهدیQ. ترجمه سیدابوالقاسم حسینی. قم: دارالصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1399 ج). آموزه‌های وحی، گفتارها و نوشتارهای قرآنی. قم: دارالصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1400). لمحة فقهیة تمهیدیة عن مشروع دستور الجمهوریة‌الإسلامیة فی إیران. قم: نشر خیام.
صدر، سیدمحمدباقر (1402). علوم قرآن. ترجمه سیدجلال میرآقایی، قم: مؤسسة نابغة آل‌الصدر.
صدر، سیدمحمدباقر (1407). رسالتنا. تهران: نشر توحید.
عالی، محمدباقر، غضنفری، مهدی، پورصادق ناصر، پورعزت، علی‌اصغر (1403). «تعریف حکمرانی؛ فراترکیب چیستی حکمرانی». حکمرانی متعالی. سال پنجم. ش18. تابستان. ص63ـ89.
قاسمی‌اصل، محمدجواد (1398). جایگاه استقرا در روش شهیدصدر در اقتصاد اسلامی. قم: انتشارات مؤسسة امام خمینی(ره)
قربی، سیدمحمدجواد (1399). نظریه دولت در مکتب کلامی و فقهی علامه شهیدمحمدباقر صدر;. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
کریم‌میان، زهره و مهدی محمدی و سیدسپهر قاضی ‌نوری و محمدمهدی ذوالفقارزاده‌ کرمانی (1398). «طبقه‌بندی و یژگی‌های حکمرانی از طریق شبکه‌های خط مشی با استفاده از روش فراترکیب». مدیریت دولتی. ش3. پاییز. ص377-402.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار. ج72. دارإحیاءالتراث‌العربی، بیروت: لبنان.
موسوی خمینی، سیدروح‌اللّه (1374). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی1.
نعمانی، محمدرضا (1399). شرح صدر، سیری در زندگی، زمانه و اندیشه استاد شهیدمحمدباقر صدر;. قم: دارالصدر.
یوسفی،‌ محمدرضا (1379)، «بررسی روش آیت‌اللّه شهیدصدر در کشف مکتب اقتصاد اسلامی». دین و ارتباطات. ش11و12. پاییز و زمستان. ص113-128.
Talib M. Aziz (1991). “The Islamic Political Theory of Muhammad Baqir Al-Sadr of Iraq”. Middle Eastern Studies/Political Science. Canada: The University of Utah.
Ansell, Christopher & Torfing, Jacob (Eds.). Handbook On Theories of Governance. Cheltenham, UK. Northampton, MA, USA: Edward Elgar Publishing Limited.
Bevir, Mark (2009). Key Concepts in Governance.California: Sage Publication.
Bevir, Mark (2021). governance. Encyclopedia Britannica. Usa: Encyclopedia Britannica.
Bevir, Mark (Editor) (2007). Encyclopedia of Governance. California: Sage Publication.
Colebatch, H.K. (2014). “Making sense of governance”. Policy and Society. 33 (4). pp.307-316.
Farazmand, Ali (2004). Sound Governance Policy and Administrative Innovations. USA: Praeger Publisher.
Jreisat, Jamil (2004). “Governance in a Globalizing World”. International Journal of Public Administration. 27 (13&14). pp.1003 - 29.
Kaufmann, Daniel and Kraay, Aart and Zoido, Pablo (1999). Governance Matters. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=188568.
Matters. Policy Research Working Papers. World Bank. https://doi.org/10.1596/1813-9450-2196.
Machiavelli, Niccolò (1513). The Prince. Translated by Harvey C. Mansfield. Chicago: University of Chicago Press.
Mishra, J., & Attri, V (2020). “Governance, Public Service Delivery and Trust in Government”. Studies in Indian Politics. 8(2). pp.186 - 202.
Nikolić, Jelena & Zlatanovic, Dejana (2018). “Corporate Governance and Corporate Social Responsibility Synergies: A Systemic Approach”. Naše gospodarstvo/Our economy. 64 (3). pp.36 - 46.
Pierre, John and Peters, B. Guy (2021). An Advanced Introduction to Governance. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing Limited.
Radnor, Z., Osborne, S., & Glennon, R. (2022). Public management theory. In Handbook on Theories of Governance (pp. 43-56)
Rhodes, R. (1996). "The New Governance: Governing without Government”. Political Studies. XLIV. pp.652 - 667.
Rhodes, R. A. W. (2000). “Governance and Public Administration”. in Jon Pierre, Debating Governance, Authority, Steering and Democracy. Oxford: Oxford University Press.
Rhodes, R. A. W. (2003). Understanding Governance: Policy Networks, Governance, Reflexivity and Accountability. England: Open University Press.
Salamon, Lester M. (2011). “The New Governance and the Tools of Public Action: An Introduction”. Fordham Urban Law Journal. 28 (5). pp.1611 - 1674.
Weiss, Thomas G. (2000). "Governance, Good Governance and Global Governance: Conceptual and Actual Challenges." Third World Quarterly, 21(5), 795–814. DOI: 10.1080/713701075.
World Bank (2007a). Strengthening the World Bank Group Engagement on Governance and Anticorruption. Strategic Document, March. cited in Gisselquist.
Rachel M. (2012). Good Governance as a Concept, and Why This Matters for Development Policy. Working Paper (2012/30, 1 - 36).
Stoker, Gerry (1998). “Governance as Theory: Five Propositions”. International Social Sciences Journal, 50 (1), pp.17 - 28.
Malik, Maszlee (2017). Foundations of Islamic Governance, A Southeast Asian Perspective. London: Routledge. Political Studies, XLIV,652 - 667.
Kooiman, Jan (1993). Modern Governance, New Government-Society Interactions. London : Sage publications.
Lynn, Jr, Laurence, Heinrich, Carolyn and Hill, Carolyn (2000). “Studying Governance and Public Management: Challenges and Prospects”. Journal of Public Administration Research and Theory. 10 (2). pp.233-262.
Merriam-Webster. (n.d.). Function. In Merriam-Webster. com dictionary. Retrieved December 3, 2023, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/function
Salamon, Lester M. (2011). “The New Governance and the Tools of Public Action: An Introduction”. Fordham Urban Law Journal, 28 (5). pp.1611 - 1674.
Colebatch, H.K. (2014). “Making sense of governance”. Policy and Society. 33 (4), pp.307-316.
Aeine Hokmrani
Volume 2, Issue 3 - Serial Number 3
April 2024
Pages 167-197

  • Receive Date 04 January 2025
  • Revise Date 07 March 2025
  • Accept Date 04 April 2025
  • Publish Date 21 June 2024