پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نشریه آیین حکمرانی 2980-7808 3 6 2025 12 22 Virtue-Oriented Governance in the Political Thought of Morteza Motahhari and the Communitarians حکمرانی فضیلت‌محور در اندیشه سیاسی شهید مطهری و جماعت‌گرایان 339 364 735668 10.22034/ah.2026.2075349.1084 FA عبدالرضا بای استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، گلستان، جمهوری اسلامی ایران 0000-0002-0930-4540 مصطفی محمدی دانشجو دکتری اندیشه‌های سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، گلستان، جمهوری اسلامی ایران 0009-0008-9102-5778 خسرو مزرعی استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، گلستان، جمهوری اسلامی ایران 0009-0008-9102-5778 Journal Article 2025 05 20 Virtue-oriented thought, as one of the principal pillars of political ethics in Shia political thought, by emphasizing human and innate values, presents a model of governance in which consideration for indigenous cultural norms across different geographical regions becomes possible. To explain this issue, the communitarian perspective on the challenges of the modern world has been adopted as a model—challenges whose negative consequences are observable in the so-called advanced and modern countries. The fading of human values and the neglect of human virtues and the notion of the good—as one of the innate tendencies of humankind—is an issue that can be examined and understood through recourse to religious literature. Thus, by examining these challenges, the present study seeks to elucidate a model of innate governance in the political thought of Morteza Motahhari. This article seeks to address the question of whether the virtue-oriented society envisioned by the communitarians bears affinity and compatibility with the society envisioned by Morteza Motahhari. In response, it may be argued that the society described by the communitarians through their critique of the components of liberalism bears a certain degree of affinity with the society envisioned by Motahhari. However, the fundamental difference between these two approaches lies in their understanding of human nature (fitrah), reason, and the relationship between reason and spiritual sources. In fact, between these two approac.hes there exist both meaningful points of convergence and affinity, as well as fundamental differences that prevent any claim of complete equivalence between them. This affinity makes possible dialogue and comparative engagement, yet it does not lead to assimilation or the reduction of one approach to the other. فضیلت‌گرایی به عنوان یکی از ارکان اصلی اخلاق سیاسی در اندیشه سیاسی شیعه، با پرداختن به ارزش‌های انسانی و فطری، شیوهای از حکمرانی را نشان میدهد که درآن امکان توجه به ملاحظات فرهنگ بومی در مناطق مختلف جغرافیایی وجود دارد. برای توضیح این مطلب، از نگاه جماعت‌گرایی به چالشهای دنیای مدرن، الگو گرفته شده است؛ چالشهایی که در آثار منفی آن در کشورهای به اصطلاح پیشرفته و مدرن ‌مشاهده‌پذیر است. کم رنگ‌شدن ارزش‌های انسانی و بی‌توجهی به فضائل انسانی و مسئله خیر، به‌عنوان یکی از گرایش‌های فطری نوع بشر، مسئلهای است که با رجوع به ادبیات دینی، امکان بررسی و فهم آن وجود دارد. از‌این‌رو، با بررسی این چالشها، به تبیین الگویی از حکمرانی فطری در اندیشه سیاسی شهید‌‌ مطهری پرداخته شده است. این مقاله به‌دنبال پاسخگویی به این مسئله است که آیا جامعه فضیلت‌محوراز نگاه جماعت‌گرایان، با جامعه موردتوجه شهید‌ مطهری قرابت و همراهی دارد؟ در پاسخ باید گفت جامعه‌ای که جماعت‌گرایان با نقد مؤلفه‌های لیبرالیسم از آن یاد میکنند، تاحدودی با جامعه موردنظر شهید مطهری قرابت دارد، اما تفاوت اساسی میان این دو رویکرد، در جایگاه فطرت انسانی، عقل و رابطه آن با منابع معنوی است. درواقع میان این دو رویکرد، هم نقاط هم‌گرایی و قرابتی معنادار وجود دارد و هم تفاوت‌های بنیادینی که مانع از همانندسازی کامل آنها می‌شود؛ قرابتی که امکان گفت‌وگو و بهره‌گیری تطبیقی را فراهم می‌کند، اما به همسان‌سازی یا تقلیل یکی بر دیگری نمی‌انجامد.

https://aeinehokmrani.iict.ac.ir/article_735668_a84282b2fe3f02beefe5bc907b2fc158.pdf