پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نشریه آیین حکمرانی 2980-7808 3 5 2025 06 22 Responsibilities of the Islamic Government in Achieving People-Centric Governance with Emphasis on the Iranian Islamic Progress Model مسئولیت‌های دولت اسلامی در تحقق حکمرانی مردم‌پایه با تأکید بر الگوی اسلامی‌ایرانی پیشرفت 321 349 734212 10.22034/ah.2026.2076347.1085 FA سید کاظم سید باقری دانشیار گروه سیاست، پژوهشکده نظام‌های اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، جمهوری اسلامی ایران 0000-0002-4856-1726 محمد نظری پشتکوهی استادیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، جمهوری اسلامی ایران 0000-0003-2511-9182 Journal Article 2024 07 30 People-centric governance in the Islamic system is a necessary condition for the sustainability, effectiveness, and legitimacy of the Islamic government on the path to civilizational progress. This form of governance, based on the active, informed, and responsible participation of citizens and the institutionalized synergy between society and governing structures, encompasses foundations such as upholding citizen dignity, providing grounds for society to achieve a flourishing life (H<em>ayat Tayyiba</em>) ensuring comprehensive security, and guaranteeing political and social freedoms. The present research, employing a descriptive-analytical method and a comparative approach, re-examines the sources of Islamic political thought and compares them with the framework of the Iranian Islamic Progress Model. The central research question is: Considering the necessary foundations for achieving people-centric governance and drawing on the document outlining the Iranian Islamic Progress Model, what are the responsibilities of the Islamic government in realizing that governance? The research hypothesis posits that, based on the core values of comprehensive security, legitimate political and social freedoms, the rule of law, upholding citizen dignity, and idealism grounded in a flourishing life (Hayat Tayyiba), the five areas of responsibility for the Islamic government in realizing people-centric governance are: institutional regulation, functional accountability, normative justice, meritocracy, and empowering citizens for comprehensive participation. Implementing these responsibilities will create the conditions for active and responsible public participation, functional accountability, political and social justice, and enhancing the legitimacy and effectiveness of the system. حکمرانی مردم‌پایه در دولت اسلامی یکی از مؤلفه‌های بنیادین قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود، به‌گونه‌ای که تحلیل مسیر پیشرفت سیاسی و اجتماعی کشور بدون توجه به این محور کلیدی، امکان‌پذیر نیست. سند الگوی اسلامی–ایرانی پیشرفت با تأکید بر الگوی حکمرانی مردم‌پایه و مشارکتی، می‌کوشد ضمن تثبیت نقش راهبردی دولت، جایگاهی فعال و مؤثر برای شهروندان در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه در مشارکت سیاسی و نظارت مردمی تعریف کند. این نوشتار با تمرکز بر رویکرد حکمرانی مردم‌پایه در دولت اسلامی، به تحلیل مسئولیت‌ها و الزامات دولت در تحقق ظرفیت‌های مشارکت و نظارت عمومی بر اساس مبانی و مفاد سند الگو می‌پردازد. بر اساس بخش‌های مختلف سند، و با اتکا به اصولی چون حفظ کرامت انسان، فراهم‌سازی بسترهای حیات طیبه، تضمین امنیت جامع، و تأمین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی، دولت اسلامی موظف است در زمینه‌هایی نظیر گسترش مشارکت عمومی، تقویت نظارت‌های مردمی، تحقق عدالت سیاسی، استقرار شایسته‌سالاری در ساختار قدرت و ارتقای مسئولیت‌پذیری نهادی نقش‌آفرینی مؤثر داشته باشد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد مطالعه تطبیقی میان سند الگو و منابع اندیشه سیاسی اسلام، به تبیین ابعاد نظری و عملی این مسئولیت‌ها می‌پردازد و نشان می‌دهد که تحقق حکمرانی مردم‌پایه، شرط لازم برای پایداری، کارآمدی و مشروعیت دولت اسلامی در مسیر پیشرفت تمدنی است. https://aeinehokmrani.iict.ac.ir/article_734212_c1792aee635a92f8570ab554ccbea75a.pdf