پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نشریه آیین حکمرانی 2980-7808 3 6 2025 12 22 The Idea of Smartness and the Challenges of Networked Urban Governance ایده هوشمندی و چالش‌های حکمرانی شهر شبکه‌ای 728767 10.22034/ah.2025.2066483.1062 FA محمد محمدی‌نیا استادیار، گروه غرب شناسی، پژوهشکده فرهنگی و اجتماعی،پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، جمهوری اسلامی ایران 0009-0005-6439-1586 Journal Article 2025 07 21 In recent years, the idea of the “smart city” has gained significant prominence in global policy-making discourses as a technological solution to governance crises and the realization of sustainable development. The present study aims to evaluate the capacity of the idea of smartness to address governance-related problems and examines the fundamental question of what discursive affinity links the idea of smartness to neoliberalism and to what extent it has succeeded as a model of governance in the digital age. This study adopts a critical approach and, through the methods of political economy critique and ideological critique, analyzes the underlying assumptions, discourses, and policies embedded within this idea. By focusing on the intersection of power, technology, and political economy, it examines its conceptual and practical contradictions and gaps. In the first section, the three dominant models of the urban future— the digital city, the entrepreneurial city, and the sustainable city—are examined, and the manner in which they converge within the neoliberal discourse of the smart city is analyzed; a discourse that reproduces unequal power relations through the depoliticization of urban development. Subsequently, five structural tensions between smartness and sustainability are examined: (1) unsustainable economic growth; (2) the unequal distribution of digital benefits; (3) the weakening of the political role of citizens; (4) the inefficiency of technology in environmental protection; and (5) the promotion of technological consumerism. The analysis of case studies indicates that most smart city projects, rather than pursuing social justice or environmental protection, seek to sustain the neoliberal logic of market-centeredness and optimization. The findings of the study indicate that although the smart city ostensibly presents an innovative and emancipatory agenda, in practice it is more closely aligned with neoliberal approaches to urban development. Accordingly, the future trajectory of the smart city lies in redefining the relationship between technology, politics, and the lifeworld. <span lang="AR-SA">در سال‌های اخیر، ایده «شهر هوشمند» به‌عنوان راهکاری فناورانه برای حل بحران‌های حکمرانی و تحقق توسعه پایدار، جایگاه چشمگیری در گفتمان‌های سیاست‌گذاری جهانی یافته است. این پژوهش با هدف ارزیابی توان ایده هوشمندی در حل مسائل حکمرانی، به این پرسش اساسی می‌پردازد که چه قرابت گفتمانی، ایده هوشمندی را به نولیبرالیسم پیوند داده و تا چه میزان به‌عنوان الگوی حکمرانی در عصر دیجیتال، موفق است. این بررسی با رویکردی انتقادی و با روش نقد اقتصاد سیاسی و نقد ایدئولوژی، به تحلیل پیش‌فرض‌ها، گفتمان‌ها و سیاست‌های نهفته در این ایده می‌پردازد و با تمرکز بر تقاطع قدرت، فناوری و اقتصاد سیاسی، شکاف‌های مفهومی و عملی آن را واکاوی می‌کند. در بخش نخست، سه الگوی غالب آینده شهری ـ شهر دیجیتال، شهر کارآفرین و شهر پایدار ـ بررسی می‌شود و چگونگی هم‌گرایی آنها در قالب گفتمان نولیبرال شهر هوشمند، تحلیل می‌شود؛ گفتمانی که با سیاست‌زدایی از توسعه شهری، مناسبات قدرت نابرابر را بازتولید می‌کند. سپس پنج تنش ساختاری میان هوشمندی و پایداری، بررسی می‌شود: ۱. رشد اقتصادی ناپایدار؛ ۲. توزیع نابرابر منافع دیجیتال؛ ۳. تضعیف نقش سیاسی شهروندان؛ ۴. ناکارآمدی فناوری در حفاظت محیط‌زیست؛ ۵. ترویج مصرف‌گرایی فناورانه. تحلیل مطالعات موردی نشانگر آن است که بیشتر پروژه‌های شهر هوشمند، به‌جای تحقق عدالت اجتماعی یا حفاظت محیط زیست، به‌دنبال استمرار منطق نولیبرال بازارمحور و بهینه‌‌گرایی هستند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که اگرچه شهر هوشمند، در ظاهر یک دستور کار نوآورانه و رهایی‌بخش ارائه می‌دهد، اما در عمل، بیشتر با شیوه‌های نولیبرالی توسعه شهری همسو می‌شود. به‌این‌ترتیب مسیر آینده شهر هوشمند در بازتعریف پیوند فناوری، سیاست و زیست‌جهان نهفته است.</span>