پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نشریه آیین حکمرانی 2980-7808 3 5 2025 06 22 Happiness and Governance in the Holy Quran سعادت و حکمرانی در قرآن کریم 155 177 728157 10.22034/ah.2025.2062524.1050 FA محمد شجاعیان دانشیار گروه علوم سیاسی، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، جمهوری اسلامی ایران 0009-0005-2491-3028 Journal Article 2025 03 02 If we understand governance as the means of exercising power, then the component of human happiness will be one of the influential factors in determining the pattern of exercising power or governance. he Islamic theory of human happiness, based on the verses of the Holy Quran, is based on the servitude of Allah as the ultimate goal and objective of human caliphate. This value-oriented approach considers the worship of Allah as the superior form of life and then formulates the components and objectives of desirable governance based on it. The happiness-oriented approach in explaining the nature of man considers the purpose of exercising political authority to be to create and expand the necessary ground in various areas of individual and social life for the worship of Allah.Other goals such as justice, welfare, freedom, and democracy are considered valuable to the extent that they play a role in achieving that ultimate goal.Who exercises political authority is also determined in a value-oriented manner and by the theory of happiness.The rulers are those who can realize the ultimate goal of servitude to Allah in the best possible way. Finally, the indicators of governance,which are considered one of the most important components of any governance theory, have a meaningful relationship with the theory of happiness.Indicators such as consultation, justice, security, fighting evil, spreading goodness in society, and education can be proposed as the most important indicators of desirable governance based on the happiness-oriented theory of desirable governance from the perspective of the Holy Quran. اگر حکمرانی را به‌معنای شیوه‌های اعمال قدرت بدانیم، آنگاه مؤلفه سعادت انسان یکی از عوامل تأثیرگذار در تعیین الگوی اعمال قدرت یا حکمرانی خواهد بود. هدف از نوشتار پیش رو تبیین تأثیر مؤلفه سعادت انسان از دیدگاه اسلامی بر نظریه حکمرانی است. براین‌اساس پرسش اصلی پژوهش پیش رو آن است که نظریه سعادت انسان از منظر قرآن کریم، چه تأثیری بر حکمرانی مطلوب از این منظر دارد. روش اتخاذشده نیز مبتنی بر روش دلالت پژوهشی است. نظریه اسلامی درباره سعادت انسان بر اساس آیات قرآن کریم، مبتنی بر عبودیت خداوند به‌عنوان غایت و هدف نهایی از خلفت انسان است. این رویکرد ارزش‌گرایانه، عبادت خدواند را به‌عنوان شکل برتر زندگی در نظر می‌گیرد و سپس مؤلفه‌ها و اهداف حکمرانی مطلوب را بر اساس آن صورت‌بندی می‌کند. رویکرد سعادت‌محور در تبیین ماهیت انسان، هدف از اعمال اقتدار سیاسی را ایجاد و بسط زمینه لازم در عرصه‌های مختلف حیات فردی و اجتماعی برای عبادت خداوند در جامعه می‌داند. اهداف دیگری مانند عدالت، رفاه، آزادی و دموکراسی، به‌میزانی که در تحقق آن هدف غایی نقش دارند، ارزشمند به‌شمار می‌آیند. ازسوی‌دیگر اینکه به‌دست چه کسی اقتدار سیاسی اعمال می‌شود، نیز به شکل ارزش‌گرایانه و توسط نظریه سعادت تعیین می‌شود؛ به‌این‌معناکه حکمران یا حکمرانان کسانی هستند که بتوانند هدف غایی که عبودیت خداوند است را به بهترین شکل ممکن تحقق بخشند. درنهایت شاخص‌های حکمرانی ـ که یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هر نظریه حکمرانی محسوب می‌شود ـ ارتباط معناداری با نظریه سعادت پیدا می‌کند. به‌این‌ترتیب شاخص‌هایی مانند مشورت، عدالت، امنیت، مبارزه با شرور، گسترش خیر در جامعه و تعلیم و تربیت، به‌عنوان برخی از شاخص‌های حکمرانی مطلوب، بر اساس نظریه سعادت‌محور حکمرانی مطلوب از منظر قرآن کریم، قابل‌طرح است.

https://aeinehokmrani.iict.ac.ir/article_728157_33cdc84914132365419433ea0bd8cf2f.pdf